Waarom je je soms klein voelt (en wat er van binnen gebeurt)

Dat moment dat je ineens kleiner wordt

Vught ligt niet echt om de hoek bij mijn woonplaats Schoorl. Soms drie uur heen, tweeënhalf uur terug.

Maar ergens voelt het logisch om daar te zijn.

Een van de eerste Internal Familie Systems-opleidingen in Nederland start daar, in het Brabantse, dicht bij mijn roots. Als bijvangst slaap ik de avond ervoor telkens bij mijn zus. Net als mijn moeder vraagt ze altijd: "Wat wil je eten?" En voor de terugweg krijg ik standaard een eierkoek mee. We zitten 's avonds naast elkaar te breien of te schilderen, al kletsend. Het zachte Brabantse accent geeft me iets vertrouwds, iets om op terug te vallen.

Villa Vught voelt meer als een huiskamer dan als een opleidingsinstituut. Maar als ik me voorstel aan de groep, merkt mijn lichaam iets anders.
Zo'n moment waarop je ineens kleiner wordt.
Vaak gebeurt er dan van binnen meer dan je doorhebt. Stemmen die je laten twijfelen aan jezelf, je vergelijken met anderen, of je waarschuwen om niet te veel ruimte in te nemen. In IFS kijk je naar zulke reacties als beschermende delen. Ze zijn ooit ontstaan om je te helpen omgaan met pijn, schaamte of afwijzing. Alleen kunnen ze later zo automatisch worden dat je niet meer vrij voelt om te kiezen hoe je wilt reageren.

Ik zie psychologen, systeemtherapeuten en ervaren begeleiders. Mensen naar wie ik gemakkelijk opkijk. Ik krijg rode wangen, gespannen kaken en zweet in mijn bilnaad. En ergens in mij wordt het stil. Of eigenlijk: onrustig.

Wat er van binnen gebeurt in IFS: de delen in jezelf

'Wie ben jij om hier te zitten?'
'Zij weten veel meer dan jij.'
'Broekie.'

Ik werk op dat moment als lichaamsgericht coach. Ik begeleid al jaren met succes vrouwen en zie wat er verschuift in hun leven. En toch voel ik me hier klein, jong en ontwetend. Alsof er iets in mij op de rem trapt.

In de dagen die volgen begin ik die innerlijke dynamiek beter te zien. Niet als één gevoel, maar als verschillende stemmen die door elkaar heen spreken.

Ik hoor een deel dat nieuwsgierig is en wil leren. Een stem die zich vergelijkt met anderen en steeds net iets tekortkomt. Een aanjager die mij heel erg mijn best laat doen. En een ondermijner die fluistert dat ik dit nooit ga leren.

In Internal Family Systems (IFS) kijken we naar onze binnenwereld: naar de verschillende delen die allemaal iets proberen te doen, vaak om ons te beschermen.

Hier kun je uitgebreider lezen wat IFS is en hoe het werkt.

Ik ben hier niet de enige in

Het is confronterend om dat zo helder te zien. En ook pijnlijk. Want onder al die stemmen zit iets anders. Iets wat ik liever niet voel. Een oud, bekend gevoel van tekortschieten. Van het niet goed genoeg doen. Me kleiner maken om me veiliger te voelen.

En tegelijk gebeurt er iets anders. Niet alleen bij mij, maar ook in de groep. Ik zie hoe mensen met veel ervaring hun eigen onzekerheden laten zien. Hoe ook zij delen hebben die twijfelen, zich inhouden of zich aanpassen. Niet groots of dramatisch, maar in kleine momenten. Het maakt het lichter en menselijker.

Ik ben hier niet alleen in.

Een verschuiving die je niet kunt forceren

Op een van de dagen vertel ik dat ik therapeutisch werk, maar mezelf geen therapeut durf te noemen. Dat voelt alsof ik iets claim waar ik niet voor ben opgeleid.

Mijn collega's kijken me aan, oprecht verbaasd.

En een ervaren therapeut, iemand waar ik veel respect voor voel, zegt:

"Als er iemand hier therapeut is, dan ben jij het wel."

Ik voel het meteen in mijn lijf. Alsof er iets verschuift. Niet groot, maar wel duidelijk en aangenaam warm.

De stemmen die me klein houden zijn er nog, maar nemen minder ruimte in. En ergens daaronder komt iets anders naar voren. Iets stevigers en kalmers. Alsof er een plek in mij is die al weet wat klopt, maar die ik nog niet helemaal durf te vertrouwen.

Niet door harder je best te doen

In de maanden daarna groeit dat verder. Ik hoor mezelf hardop zeggen dat ik therapeut ben. En aan het einde van de opleiding schrijf ik in mijn eindopdracht:

'Met dit alles voel ik dat de therapeut in mij niet alleen meer aanwezig is, maar echt is opgestaan: steviger, vertrouwder en met een diep besef dat dit werk bij mij past en mij vervult.'

Als ik dat nu teruglees, voel ik nog steeds wat daar gebeurt. Niet dat ik iemand anders word, maar dat ik meer mezelf word.

Wat ik steeds beter zie, is hoe snel dat gaat. Eén moment van twijfel, en er is al een stem die zegt: zie je wel. Voor ik het doorheb, voelt het als de waarheid.

Voor mij verschuift er iets. Niet doordat ik harder mijn best doe, maar doordat ik zie wat er van binnen speelt. En daar niet meer meteen van weg hoef.

In de kleine momenten van de dag

Dat merk ik nu in kleine dingen. Dat ik even stilblijf als iemand me iets vraagt waar ik vroeger meteen ja op zei. Dat ik een mail een nacht laat liggen omdat ik voel dat ik hem nog niet vanuit de juiste plek schrijf.

Inmiddels draai ik mee in het supportteam van IFS Opleidingen Nederland, waar ik studenten begeleid die zelf IFS-therapeut willen worden. Die professionals waar ik eerder tegenop keek: ik sta er nu naast, als gelijke. Dat had het deel dat zich 'broekie' voelde in die eerste groepsbijeenkomst, nooit durven dromen.

In de volgende blog neem ik je mee in hoe ik werk met familieopstellingen en IFS.

Soms helpt het als iemand even met je meekijkt naar wat er vanbinnen gebeurt.
Voel je welkom voor een gratis kennismaking.